Basisbegrippen: ISO

Wat is de ISO waarde en wat voor effect hebben verschillende ISO waardes op je foto? In dit artikel kom je het allemaal te weten.

iso

De ISO waarde is één van de drie elementen die zorgen dat je foto correct belicht is. De andere twee zijn het diafragma en de sluitertijd.
In dit artikel bekijken we wat ISO nu eigenlijk is en wat het effect is op het gevormde beeld.

Wat is ISO

Eenvoudig gezegd is de ISO waarde de gevoeligheid van je camera voor licht. Hoe lager de ISO waarde, hoe minder gevoelig, terwijl een hogere ISO waarde de gevoeligheid verhoogt. Het onderdeel van je camera dat van gevoeligheid kan veranderen is de beeldsensor. Het is het belangrijkste (en duurste) deel van je camera en is verantwoordelijk voor het opvangen van het licht en het omzetten van dit licht naar een digitaal beeld. Door de gevoeligheid te verhogen kan je bij weinig licht fotograferen zonder je flits te moeten gebruiken. Maar deze hogere gevoeligheid heeft een prijs: er wordt meer ‘ruis ‘ zichtbaar.

Hieronder zie je twee beelden die op hetzelfde moment, dus onder dezelfde omstandigheden zijn gemaakt. Het verschil is duidelijk – de foto aan ISO 6400 heeft meer ruis dan die aan ISO 200.

ISO
Fuji X-T10 @35mm, ISO 200, 1/10, f11
ISO
Fuji X-T10 @35mm, ISO 6400, 1/240, f11

Elke camera heeft een zogenaamde ‘basis’ ISO, de laagste ISO waarde die de beste beeldkwaliteit oplevert zonder ruis. Afhankelijk van het merk is dit 100 of 200. In het ideale geval maak je steeds foto’s met deze basis ISO om de beste kwaliteit te garanderen. Praktisch is dit niet altijd mogelijk, omdat er bijvoorbeeld te weinig licht is.

ISO waarden starten dus aan 100 of 200, en verhogen steeds met een factor 2: 100 – 200 – 400 – 800 – 1600 – 3200 – 6400 – … Elke verdubbeling van waarde verdubbelt de gevoeligheid van de sensor. ISO 400 is dus dubbel zo gevoelig als ISO 200, en ISO 800 is dubbel zo gevoelig als ISO 400. Hieruit volgt ook dat ISO 800 dus vier maal zo gevoelig is als ISO 200, en ISO 3200 zestien maal zo gevoelig. Een sensor die zestien maal zo gevoelig is heeft zestien keer minder tijd nodig om een foto te maken.

Onderstaand voorbeeld verduidelijkt dit:

ISO 200 – 1/4 sec

ISO 400 – 1/8 sec

ISO 800 – 1/15 sec

ISO 1600 – 1/30 sec

ISO 3200 – 1/60 sec

Als je dus op de basis ISO 1/4 sec nodig hebt om een correct belichte foto te maken, dan kan je deze tijd verkorten to 1/60 door de ISO te verhogen naar 3200. Dit kan het verschil betekenen tussen een bewogen foto en een scherpe foto!

Wanneer gebruik je een lage ISO

Zoals ik al zei kan je best zo veel mogelijk de basis ISO van je camera gebruiken. Als er veel licht is gebruik je de laagste ISO om de beste beeldkwaliteit te behouden. Ook in slechtere lichtomstandigheden kan je een lage ISO waarde gebruiken. Doordat er dan een lange sluitertijd nodig is zal je je camera wel op een statief moeten monteren om bewegingsonscherpte te vermijden.

Wanneer gebruik je een hoge ISO

Als je bij weinig licht foto’s wil maken en je hebt geen statief, dan heb je een hogere ISO nodig om je sluitertijd kort genoeg te houden. Ook bij snel bewegende onderwerpen (en dus zeer korte sluitertijden) kan het nodig zijn om zelfs bij voldoende licht toch je ISO te verhogen.

Bedenk wel dat een hoge ISO meer ruis betekent. Kies dus steeds de laagst bruikbare ISO. In dit opzicht is de auto-ISO interessant. Via deze instelling kan je een maximum waarde instellen, en zal de camera afhankelijk van de hoeveelheid licht de ISO verhogen zonder het maximum te overschrijden. Op die manier kan je de hoeveelheid ruis onder controle houden en toch altijd met de optimale ISO fotograferen.

Dit is het tweede artikel uit een reeks met basisbegrippen uit de fotografie. Het vorige ging over het diafragma, in een volgende post gaan we dieper in op het effect van de sluitertijd op je foto.

Laat een reactie achter

Your email address will not be published. Required fields are marked *